ગરબા રમતી વખતે ચશ્મા સરકી જાય, પરસેવાથી ધૂંધળા થાય કે ચણિયાચોળી અને મેકઅપ સાથે મેળ ન ખાય, એટલે ઘણા લોકો નવરાત્રીમાં કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરવાનું પસંદ કરે છે. કેટલાક તો લુક માટે રંગીન લેન્સ પણ પહેરે છે. લેન્સ સુવિધાજનક જરૂર છે, પરંતુ ધૂળવાળું વાતાવરણ, પરસેવો, મેકઅપ અને સતત કલાકો સુધી પહેરી રાખવાથી આંખના ગંભીર ઈન્ફેક્શનનું જોખમ વધી જાય છે. થોડા સરળ નિયમો પાળવાથી આ જોખમ મોટા ભાગે ટાળી શકાય છે.
નવરાત્રીમાં કોન્ટેક્ટ લેન્સ કેમ વધુ જોખમી બની શકે?
કોન્ટેક્ટ લેન્સ સીધા કોર્નિયા પર રહે છે અને આંખ સુધી પહોંચતો ઓક્સિજન થોડો ઘટાડે છે. ગરબા ગ્રાઉન્ડની ધૂળ લેન્સ નીચે ફસાઈ જાય તો કોર્નિયા પર ઉઝરડો પડી શકે છે, અને એ જ ઉઝરડામાંથી બેક્ટેરિયા કે ફૂગ પ્રવેશી શકે છે. મોડી રાત સુધી લેન્સ પહેરી રાખવા, થાકમાં લેન્સ પહેરીને જ સૂઈ જવું અને ગંદા હાથે લેન્સ કાઢવા, આ ભૂલો કોર્નિયાના ઈન્ફેક્શન (keratitis) ના મુખ્ય કારણો છે, જે સમયસર સારવાર ન થાય તો દ્રષ્ટિને કાયમી નુકસાન કરી શકે છે.
કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરતા લોકો માટે જરૂરી સાવચેતીઓ
- હાથની સ્વચ્છતા સૌથી પહેલાં
લેન્સ પહેરતાં કે કાઢતાં પહેલાં સાબુથી હાથ ધોઈ, સ્વચ્છ ટુવાલથી સૂકવો.
- નિર્ધારિત સમય કરતાં વધુ ન પહેરો
તમારા ડૉક્ટરે જેટલા કલાક કહ્યા હોય તેનાથી વધુ લેન્સ ન પહેરો. ઘરે પહોંચતાં જ પહેલું કામ લેન્સ કાઢવાનું કરો.
- લેન્સ પહેરીને ક્યારેય ન સૂઓ
થાકેલા હોઈએ ત્યારે આ ભૂલ સૌથી વધુ થાય છે, અને ઈન્ફેક્શનનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.
- ડેઈલી ડિસ્પોઝેબલ લેન્સ પસંદ કરો
નવરાત્રી જેવા સમયમાં એક દિવસ વાપરીને ફેંકી દેવાતા લેન્સ વધુ સુરક્ષિત વિકલ્પ છે.
- લેન્સ કેસ અને સોલ્યુશન સાથે રાખો
અસ્વસ્થતા લાગે તો તરત લેન્સ કાઢી શકાય તે માટે નાની કિટ સાથે રાખો.
- પાણી કે થૂંકથી લેન્સ ક્યારેય સાફ ન કરો
નળના પાણીમાં રહેલા સૂક્ષ્મ જીવાણુ (જેમ કે Acanthamoeba) થી ખૂબ ગંભીર ઈન્ફેક્શન થઈ શકે છે. માત્ર લેન્સ સોલ્યુશનનો જ ઉપયોગ કરો, અને જૂનું સોલ્યુશન ફરીથી ન વાપરો.
- બેકઅપ ચશ્મા હંમેશા સાથે રાખો
લેન્સ કાઢવા પડે તો જોવામાં તકલીફ ન પડે.
રંગીન કોન્ટેક્ટ લેન્સ વિશે ખાસ ચેતવણી
ફેશન માટે પહેરાતા રંગીન લેન્સ પણ મેડિકલ ડિવાઈસ છે. નંબર ન હોય તો પણ તે આંખના ડૉક્ટરની તપાસ અને યોગ્ય ફિટિંગ પછી જ પહેરવા જોઈએ. રસ્તા પરથી, ઓનલાઈન અજાણ્યા વિક્રેતા પાસેથી કે સલૂનમાંથી લીધેલા લેન્સ ઘણીવાર હલકી ગુણવત્તાના હોય છે અને આંખને નુકસાન કરી શકે છે. રંગીન લેન્સ કોઈ મિત્ર સાથે શેર કરવા તો ક્યારેય સુરક્ષિત નથી.
લેન્સ અને મેકઅપ: સાચો ક્રમ જાણો
- પહેલાં લેન્સ પહેરો, પછી મેકઅપ કરો, જેથી મેકઅપના કણો લેન્સ પર ન ચોંટે
- રાત્રે પહેલાં લેન્સ કાઢો, પછી મેકઅપ કાઢો
- ગ્લિટર, લૂઝ પાઉડર અને ફાઈબરવાળા મસ્કરા ટાળો
- તેલ-આધારિત ક્રીમ કે રિમૂવર લેન્સને અડે નહીં તેનું ધ્યાન રાખો
- હેરસ્પ્રે કે પરફ્યુમ લેન્સ પહેર્યા પહેલાં લગાવો અને આંખો બંધ રાખો
ગરબા દરમિયાન ધ્યાન રાખવા જેવી બાબતો
- આંખમાં ધૂળ જાય તો ચોળવાને બદલે લેન્સ કાઢીને સોલ્યુશનથી સાફ કરો
- આંખો સૂકી લાગે તો લેન્સ-કોમ્પેટિબલ લુબ્રિકેટિંગ ડ્રોપ્સ જ વાપરો
- પૂરતું પાણી પીતા રહો
- લેન્સ કેસને દર ત્રણ મહિને બદલો
ઈન્ફેક્શનના આ લક્ષણો દેખાય તો તરત ડૉક્ટરને બતાવો
લેન્સ પહેરતા હો અને આંખ લાલ થાય, દુખાવો થાય, પ્રકાશ સહન ન થાય, સતત પાણી કે સ્ત્રાવ નીકળે, ઝાંખું દેખાય અથવા આંખમાં સફેદ ડાઘ જેવું દેખાય, તો તરત લેન્સ કાઢી નાખો અને એ જ દિવસે આંખના ડૉક્ટરને બતાવો. લેન્સ ફેંકી દેવાને બદલે કેસમાં રાખીને સાથે લઈ જાવ, જેથી જરૂર પડે તો તપાસ થઈ શકે. લેન્સ સંબંધિત ઈન્ફેક્શન બહુ ઝડપથી વધી શકે છે, એટલે “કાલે સારું થઈ જશે” એવું વિચારીને રાહ ન જુઓ.
નિષ્કર્ષ
કોન્ટેક્ટ લેન્સ નવરાત્રીમાં આઝાદીથી ગરબા રમવાની સુવિધા આપે છે, પરંતુ તેની સાથે જવાબદારી પણ આવે છે. સ્વચ્છ હાથ, મર્યાદિત સમય, લેન્સ પહેરીને ન સૂવું અને કોઈ પણ તકલીફમાં તરત લેન્સ કાઢવા, આ નિયમો પાળશો તો તહેવારની મજા અને આંખોની સુરક્ષા બંને જળવાઈ રહેશે.
FAQs
1. નવરાત્રીમાં કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરવાથી આંખના ઈન્ફેક્શનનું જોખમ કેમ વધે છે?
ગરબા ગ્રાઉન્ડની ધૂળ, પરસેવો, મેકઅપ અને લાંબા સમય સુધી લેન્સ પહેરવાથી આંખોમાં બળતરા, સૂકાપણું અને ઈન્ફેક્શનનું જોખમ વધી શકે છે.
2. ગરબા રમતી વખતે કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરવામાં કઈ સાવચેતી રાખવી જોઈએ?
લેન્સ પહેરતાં પહેલાં હાથ સાફ કરો, નિર્ધારિત સમય કરતાં વધુ લેન્સ ન પહેરો અને લેન્સ પહેરીને ક્યારેય ન સૂઓ. સાથે બેકઅપ ચશ્મા રાખો.
3. નવરાત્રીમાં રંગીન કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરવા સુરક્ષિત છે?
રંગીન લેન્સ આંખના નિષ્ણાતની સલાહ અને યોગ્ય ફિટિંગ પછી જ પહેરવા જોઈએ. અજાણ્યા વિક્રેતા પાસેથી લેન્સ ખરીદવાનું અને અન્ય વ્યક્તિ સાથે શેર કરવાનું ટાળો.
4. કોન્ટેક્ટ લેન્સ સાથે આઈ મેકઅપ કરતી વખતે શું ધ્યાન રાખવું?
પહેલાં લેન્સ પહેરો, પછી મેકઅપ કરો. ગ્લિટર અને લૂઝ પાઉડર ટાળો. રાત્રે પહેલાં લેન્સ કાઢો અને ત્યારબાદ મેકઅપ દૂર કરો.
5. ગરબા દરમિયાન કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરવાથી આંખોમાં સૂકાપણું થાય તો શું કરવું?
આંખોને ચોળશો નહીં. જરૂર પડે તો લેન્સ માટે યોગ્ય લુબ્રિકેટિંગ આઈ ડ્રોપ્સ વાપરો. તકલીફ ચાલુ રહે તો લેન્સ કાઢીને આંખના ડૉક્ટરની સલાહ લો.
6. કોન્ટેક્ટ લેન્સના કારણે આંખમાં ઈન્ફેક્શન થયું હોય તો તેના લક્ષણો શું છે?
આંખમાં લાલાશ, દુખાવો, પ્રકાશથી તકલીફ, સતત પાણી આવવું અથવા ઝાંખું દેખાવું એ ઈન્ફેક્શનનાં લક્ષણો હોઈ શકે છે. આવા લક્ષણો દેખાય તો તરત લેન્સ કાઢીને એ જ દિવસે આંખના નિષ્ણાતને બતાવો.